Artikel: Gemeenlandshuis van Delfland

Het Gemeenlandshuis van het Hoogheemraadschap van Delfland staat aan de Oude Delft 167 en heeft één van de mooiste gevels van Delft. Een gemeenlandshuis is het gebouw, waarin het bestuur van een waterschap is gevestigd en waarin de dijkgraaf, heemraden en ingelanden hun vergaderingen houden. Voordat het gemeenlandshuis werd, had het huis al een rijke historie van anderhalve eeuw achter de rug. 

Het verhaal begint bij Jan de Huyter, die veel functies bekleedde in het openbare leven: schout van Delft, hoogheemraad en baljuwdijkgraaf van Delfland, schout van Strijen en van Vlaardingen. Hij was ook pachter van de hopgelden en door de vele bierbrouwerijen, die Delft rijk was in die tijd, werd er heel wat hop geïmporteerd. Hij heeft hiermee dan ook zeer waarschijnlijk grotendeels zijn fortuin vergaard. Hij was zo rijk, dat hij omstreeks 1505 dit prachtige huis in blauwe Arduinsteen kon laten bouwen. Als architect wordt de Mechelse bouwmeester Anthonis Keldermans genoemd, die in die tijd ook aan de uitbouw van de St.-Hippolytuskerk, die tegenwoordig Oude Kerk wordt genoemd, tot een gotische kruisbasiliek in natuursteen werkte.

In de gevel zijn veelvuldig belmotieven als ornamenten verwerkt, die verwijzen naar de hopbellen of bloemen van de hopplant, waarmee Jan de Huyter zeer waarschijnlijk zijn fortuin heeft gemaakt. Bij de grote stadsbrand van 1536 werd het pand zwaar beschadigd., maar de muren bleven overeind staan. Er is wel een treurig verhaal met betrekking tot deze grote brand het vermelden waard. Op het huis was in die tijd een ooievaarsnest aanwezig met jongen, die nog niet konden vliegen. De moederooievaar was niet bij machte om haar jongen te redden. Zij vluchtte niet, beschermde de jongen met haar vleugels en is samen met hen in de vlammen omgekomen.

Jan de Huyter had goede relaties met het hof van de keizer. In 1540 bracht keizer Karel V een bezoek aan Delft en logeerde in het huis. Na de dood van Jan de Huyter heeft zijn oudste kleinzoon Jan het huis betrokken. Bij het uitbreken van de Opstand koos hij de zijde van de koning. Toen Delft in 1572 de zijde van de Opstand koos, moest hij als glipper vluchten en werd het huis van Jan de Huyter verbeurd verklaard. De Hof van Holland kreeg het pand als zetel toegewezen en in die tijd is zeer waarschijnlijk het wapen van Holland in de gevel aangebracht.

Omstreeks 1577 werd het pand ’s Heeren Herberge, waar voorname gasten van de vroedschap konden logeren. In 1583 werd het huis verkocht aan Philips, graaf van Hohenlohe. Deze graaf was luitenant-generaal en werd na de dood van Willem van Oranje opperbevelhebber van het Staatse leger. In 1595 trouwde hij met Maria van Buren, een dochter van Willem van Oranje. Zij voerden een grote staat en hadden zesentwintig man personeel in dienst. Het huis werd in die tijd de Hof van den Grave van Hohenlohe genoemd.

In 1645 werd het huis door het Hoogheemraadschap van Delfland gekocht voor vergaderruimte en griffie, maar tevens als woning van de secretaris, kantoor van de penningmeester en archiefdepot. De restauratie en inrichting vond plaats tussen 1645 en 1652. De gevel werd geverfd in “de natuyr van Bentemersteen”. Boven de toegangsdeur werden de wapens van Delfland en van de hoogheemraden, secretaris en penningmeester, die toen zitting hadden, uitgehakt. Op het achtkantige traptorentje werd een vergulde zeemeerman als windvaan aangebracht.

In de Franse tijd moesten alle familiewapens van gebouwen, grafzerken, en dergelijke verwijderd worden. Na herhaalde aanmaningen werden in 1798 alle blazoenen, behalve die van Holland en Delfland, van de gevel gehakt. Toen Napoleon en Marie-Louise in 1811 een bezoek brachten aan Delft, werd vóór het wapen van Holland een blikken plaat gehangen om het feodale embleem voor de keizer en keizerin onzichtbaar te maken. Bij de restauratie, die in 1888 begon, werd de verflaag van de gevel verwijderd. In 1891 kwamen de oude regentenwapens in olieverf weer terug boven de toegangsdeur.

(Auteur: Sybrand de Jong – november 2003)

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *

22.640 Spam Comments Blocked so far by Spam Free Wordpress

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>