Artikel: Oost-Indisch Huis

Van het Oost-Indisch Huis aan Oude Delft 39 staat het nieuwste gedeelte in de steigers voor een broodnodige opknapbeurt. Het huis valt niet zo op, omdat het Oude Delft ter plaatse smal is. Vanuit het Armamentarium heeft men er eigenlijk nog het beste zicht op. Toch is dit huis een symbool, dat herinnert aan de Gouden Eeuw, die Delft heeft gekend. 

Toen in 1602 de VOC werd opgericht, was Delft één van de zes steden, die daarvan deel uit maakte. Delft was namelijk een belangrijke zeehaven en handelsstad in die tijd. Delfshaven was sinds de veertiende eeuw de zeehaven van Delf (in die tijd stond er nog geen t achter) en er werd op het verre oosten gevaren. Nog maar net op tijd, want op 1 oktober 1601 werd pas door een twaalftal Delftse kooplieden besloten het gehuurde schip “de Haai” uit te rusten voor een reis. Toen een half jaar later de Staten-Generaal besloten om de Verenigde Oost-Indische Compagnie op te richten, kon Delft net meedoen samen met Amsterdam, Zeeland (Middelburg en Veere), Delft, Rotterdam, Hoorn en Enkhuizen.

De VOC kende evenals de Republiek der Verenigde Nederlanden een gedecentraliseerde organisatie. Er waren zes kamers met een grote mate van zelfstandigheid. Aan het hoofd van deze zes kamers stond de Heren Zeventien als hoofdbestuur. De Delftse kamer stond onder leiding van zeven bewindhebbers. Er bestond een vaste taakverdeling : twee waren belast met toezicht op de kas, twee controleerden de handelswaar en drie waren verantwoordelijk voor de uitrusting van de schepen.

In het begin vergaderden de Delftse bewindhebbers bij elkaar thuis en waarschijnlijk in het stadhuis. Door de sterke groei moest er op termijn naar een geschikte ruimte worden gezocht. Aan de Oude Delft werden twee huizen aangekocht, die verbouwd werden. In 1631 kwam het Oost-Indisch Huis gereed, hetgeen op de gevelsteen met het monogram VOCD is te zien. Het poortje onder de gevelsteen is ongeveer tachtig jaar ouder. Op de tekening is te zien hoe het er toen uitzag. Een symmetrisch gebouw met links en rechts van de ingang een trapgevel. De linker trapgevel bestaat nog steeds. De ligging was natuurlijk ideaal. Dichtbij de Schiedamse Poort, die toegang gaf tot de Schie en dus ook tot Delfshaven. Daarom zijn aan die zuidkant van Delft ook het Armamentarium en de West-Indische Compagnie gevestigd.

Al snel werd het pand te klein en is in 1648 aan de noordzijde nog een huis aangekocht. Tevens is toen een pakhuis aan de overzijde van de gracht gebouwd. Dit maakt sinds de opheffing van de VOC deel uit van het Armamentarium en daarin is nu onder meer het museumrestaurant van het Legermuseum gevestigd (wit gepleisterde gebouw). In 1722 is besloten om het noordelijke deel van het Oost-Indisch Huis te verbouwen tot wat het nu is. De rechter trapgevel is toen verdwenen en kreeg het gebouw zijn huidige vorm. Op de linker trapgevel is een prachtige bronzen windwijzer te zien in de vorm van een Oost-Indiëvaarder. Op de tekening is te zien, dat vroeger beide trapgevels zo’n windwijzer hadden.

In de gebouwen vergaderden de bewindhebbers en werkten de opperboekhouder, de klerken, een kassier en een soldijboekhouder. Tevens werden hier de contracten door de soldaten, officieren en zeelieden getekend. Ook werden hier de examens van de stuurlieden op de Oost-Indiëvaarders afgenomen. Er werd op kantoor ’s morgens van negen tot half één en ’s middags van drie tot zes uur gewerkt. Wat een tijd: zes en een half uur per dag werken.

Achter het Oost-Indisch Huis lagen de erven met pakhuizen en werkplaatsen tot aan de stadswal. Omstreeks 1800 kwam het Oost-Indisch Huis met de pakhuizen in bezit van het Ministerie van Oorlog en werd het als militair kledingmagazijn gebruikt. Omstreeks 1930 werd het complex overgedragen aan de Technische Hogeschool en is toen ingrijpend verbouwd. Bouwkunde was er lange tijd ondergebracht. Later Industrieel ontwerpen. In de jaren tachtig werd het complex verbouwd en zijn er een groot aantal woningen gerealiseerd. Via het poortje onder de trapgevel heeft men toegang tot de binnenplaats, dat zeer toepasselijk Oost-Indiëplaats wordt genoemd.

(Auteur: Sybrand de Jong – oktober 2003)

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *

22.640 Spam Comments Blocked so far by Spam Free Wordpress

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>