Artikel: VOC en de Schatten in Delft

De afgelopen zaterdag 13 en zondag 14 april was museumweekend. Dit betekende, dat de meeste musea gratis toegankelijk waren. Twee dagen eerder was met de opening van de VOC herdenking in Delft op 11 april de tentoonstelling ‘Burgers verzamelen 1600 – 1750; Schatten in Delft’ verdeeld over de Musea Het Prinsenhof, Nusantara en Huis Lambert van Meerten van start gegaan. Een goede reden om eens te kijken of musea onder een breed publiek leven en of de mensen speciaal voor de VOC waren gekomen.

Grand Café Het Prinsenhof

Over het algemeen heerst er in het Prinsenhof een serene rust. Een rust die hoort bij het kunnen genieten van schilderijen en andere kunstvoorwerpen. Het afgelopen weekend was het met de rust wel gedaan in Het Prinsenhof. Het was een drukte van jewelste. Het leek wel een heel groot grand café waar het happy hour was, ondanks het feit dat je geen drank kon krijgen. De drukte was niet alleen bij de bijzondere expositie over de VOC periode, maar ook bij de vaste expositie. Veel gezinnen met grote, maar ook met kleine kinderen waren aanwezig. Voor de kinderen van 8 tot 12 jaar was er in Cosa de mogelijkheid om mee te reizen met het VOC-schip ‘De Halve Maan’ naar het verre Oosten. Hier werden de volgende vragen beantwoord: Wat is scheurbuik? Wat deed een bottelier? Waar ligt Batavia? De Van der Mandelezaal leek wel de aula van een school. Allemaal kinderen die aan het tekenen en kleuren waren.

Ondanks de drukte lukte het toch om iemand van het museum aan het woord te laten. “Het is nu zondagmiddag drie uur en we hebben al meer dan 2600 bezoekers geteld alleen al in Het Prinsenhof”, zegt Inge Scheijde. “In Huis Lambert van Meerten en Nusantara zijn dat er bij elk 500 bezoekers. Het is dus drukker dan voorgaande jaren. Veel mensen komen ook af op de verzamelingen expositie uit de tijd van de VOC. De reden hiervoor is, dat er momenteel ook veel mensen zijn die verzamelingen aanleggen. Men kwam indertijd via de VOC in aanraking met een totaal andere wereld dan de mensen kenden. Ze raakten daar zo door geïnteresseerd, dat ze de universele verzameling wilden aanleggen over de gehele wereld. Het was ook een bron om contact met elkaar te hebben. Ook de ontwikkeling van de wetenschap werd erdoor gestimuleerd.” Het is een zeer gevarieerde verzameling geworden. Er zijn onder meer schilderijen, boeken en tekeningen over planten, porselein en aardewerk, instrumenten waaronder de microscoop van onze vermaarde stadgenoot Anthonie van Leeuwenhoek, een schelpenverzameling en antieke munten.

“Het is ook belangrijk om aan te geven wat voor klimaat er indertijd heerste”, vervolgt Inge Scheijde. “Doordat er veel geld verdiend werd in deze ‘Gouden Eeuw’ konden de mensen zich veroorloven om deze verzamelingen aan te leggen. Het had ook een grote aantrekkingskracht op de kunstenaars. Men ziet dan ook in de schilderijen uit die tijd, zoals bijvoorbeeld in de familieportretten, wat de mensen verzamelden. Alhoewel het moeilijk is om aan te geven waar de grens ligt tussen verzamelen en decoratie.” De verzamelingen van indertijd zijn niet in zijn geheel bewaard gebleven. Er moest uit verschillende bronnen geput worden om de expositie samen te stellen. “Door het erfrecht dat in Nederland ook toen al geldig was, moest de boedel eerlijk onder de erfgenamen verdeeld worden”, zegt Inge Scheijde. “Dit betekende dat als er geen geld genoeg aanwezig was, de verzamelingen geveild moesten worden om de erfgenamen hun erfdeel te laten toekomen. Hierdoor zijn die verzamelingen zo verspreid geraakt.”

Fout is niet te herstellen

Na Het Prinsenhof is het goed om de rest van de tentoonstelling ‘Burgers verzamelen 1600 – 1750; Schatten in Delft’ in Nusantara en Lambert van Meerten te gaan bekijken. Het is een stuk rustiger in deze musea. In Nusantara is veel terug te vinden van Rumphius, met name zijn boeken en tekeningen. Deze geven een goed beeld van de planten waar hij op Ambon mee te maken had. In Lambert van Meerten is aardewerk en porselein te zien. Dankzij de VOC zijn we in Delft daar uitgebreid mee in aanraking gekomen. In de prachtige hal is een plateelschilderes aan het werk. Zij is bezig met een groot bord. Een bezoeker vraagt of ze fouten kan corrigeren. De schilderes heeft daar een eenvoudig antwoord op: “Als er een fout in zit, is dat niet te corrigeren. We gaan het bord dan ook niet bakken, maar wordt het weggegooid. Als het helemaal goed en klaar is, laat iemand het ook wel eens uit zijn handen vallen. Dat is dan zonde van je werk.”

We hebben nu wel genoeg gezien

Buiten in het Sint Agathaplein wordt het tijd om ook eens een bezoeker aan het woord te laten. Een man met zijn zoontje uit Delft: “Ik ben niet speciaal voor de VOC expositie gekomen. Ik ben geïnteresseerd in de historie van Delft. Ik heb eigenlijk van de vaste expositie van Het Prinsenhof nog het meeste genoten.”  Verderop treffen we een echtpaar met twee zonen uit Alphen a/d Rijn. Ze zijn een dagje Delft gaan doen. De vrouw uit het gezelschap voert het woord: “We zijn in het Legermuseum begonnen, waarna we Museum Paul Tétar van Elven hebben gedaan. We komen nu uit Het Prinsenhof. Delft is een prachtige stad met heel mooie musea. Maar we hebben nu wel genoeg gezien en gaan naar huis.”

De tentoonstelling ‘Burgers verzamelen 1600 – 1750; Schatten in Delft’ is nog te bezichtigen tot 14 juli van dit jaar. Heeft u de kans niet gegrepen om daar gratis kennis van de nemen, dan kunt u tegen betaling er vast en zeker rustiger van genieten.

(Auteur: Sybrand de Jong – april 2002)

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *

22.592 Spam Comments Blocked so far by Spam Free Wordpress

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>