Artikel: Bijzetting Prins Claus in historisch Delft

Op zondagavond werd omstreeks negen uur ‘s avonds op TV bekend gemaakt, dat Prins Claus een paar uur eerder was overleden. Alhoewel zijn zwakke gezondheid alom bekend was, kwam het moment van overlijden toch onverwacht. Voor de plannenmakers van een Koninklijke begrafenis niet. Draaiboeken liggen hiervoor klaar, waarin de traditie van het eeuwenlang bijzetten van leden van het Koninklijk Huis in de grafkelder in de Nieuwe Kerk in Delft verwerkt is. De eerste was op 10 juli 1584 Willem van Oranje, nadat hij in het Prinsenhof door Balthasar Gerards was vermoord. Koningin Wilhelmina werd op zaterdag 8 december 1962 als laatste in het familiegraf bijgezet, waarmee het aantal op drieënveertig kwam.   

Delft als middelpunt 

Op maandagochtend gaf burgemeester Van Oorschot in het stadhuis zijn eerste persconferentie. Na woorden van medeleven aan de Koninklijke Familie en herdenking van Prins Claus komt het onderwerp toch al snel op wat dit voor Delft betekent. “Om zeven uur vanmorgen zijn de bestratingmensen al begonnen om de Markt in orde te brengen voor de bijzetting” vertelt Van Oorschot. “Wij moeten als Delft zorgen, dat de infrastructuur in orde is. Er wordt gewerkt van het einde van de stoet naar het begin. Dus we beginnen met de Markt en werken naar het Noordeinde toe. We zullen ook het stadhuis in orde moeten brengen, want daar zullen de buitenlandse gasten ontvangen worden. Langs de route kunnen ongeveer 35 à 40.000 mensen staan. Hoeveel er gaan komen weten we niet, maar als het er meer worden, zullen ze niet toegelaten worden tot de binnenstad en zullen we voor een andere plek moeten zorgen waar ze de plechtigheden kunnen volgen. Er zal geen verkeer in de stad toegelaten worden en moeten we met de TU overleggen voor het opvangen van de bezoekersstromen. Ook moet er overleg met de NS zijn over het treinvervoer. Het vervoer van de buitenlandse gasten van de vliegvelden Zestienhoven en Valkenburg moet zodanig geregeld worden, dat ze snel in de stad kunnen komen.” Het is duidelijk dat hier een grote organisatorische klus ligt. Er zal ook nog een goede communicatie naar de bedrijven en de bewoners gedaan moeten worden, zodra de details bekend zijn.

Condoleance register 

In het Prinsenhof ligt vanaf afgelopen dinsdag het condoleance register in de Van der Mandele-zaal van het Prinsenhof ter tekening. Er zal tevens in de Cosa-zaal een expositie zijn van foto’s over vroegere Koninklijke begrafenissen. Een meer historische plek hiervoor is eigenlijk niet te bedenken. Op 14 november 1572 nam Willem van Oranje zijn intrek in het St. Agathaklooster dat vanaf dat moment de naam Prinsenhof kreeg. De traditie begon in het Prinsenhof toen Prins Willem van Oranje als Vader des Vaderlands daar op dinsdag 10 juli 1584 door Balthasar Gerards werd vermoord. De leden van het geslacht Nassau werden tot dat moment in de Grote- of Onze-Lieve-Vrouwekerk van Breda begraven. Breda was echter nog in handen van de Spanjaarden en er werd besloten Willem van Oranje in Delft te begraven. Op 3 augustus 1584 werd hij als eerste van de Oranje-Nassaus in de Nieuwe Kerk begraven. De prins kreeg een sober grafmonument, waarvan een Engelse bezoeker in 1592 het beschreef als ‘het armzaligste, dat ik ooit ter ere van een dergelijk figuur gezien heb.’ Dit armzalige monument is later begin zeventiende eeuw tijdens het Twaalfjarig Bestand vervangen door een prachtig marmeren renaissance grafmonument met Koninklijke allure gemaakt door Hendrick de Keyser.

De Markt wordt onderhanden genomen, omdat de traditie dat vraagt. Hij zal er volgende week dinsdag, als de begrafenisstoet over de Markt naar de Nieuwe Kerk rijdt, weer middeleeuws uitzien. Een groot rechthoekig imposant middeleeuws plein met aan de westkant de wereldlijke macht en aan de oostkant de geestelijke macht. De tocht van de koets met de kist en escorte komt traditioneel vanuit Den Haag via Rijswijk naar Delft. Vroeger ging de tocht langs de Vliet, maar dat traject wordt nu verlaten omdat die door de koetsen niet goed meer te rijden is. De familie verzamelt bij de Hogere Krijgsschool aan de Bras en sluit aan als de stoet uit Den Haag zover is. Via de Vrijenbanselaan, het Noordeinde, Oude Delft en Nieuwstraat zal de stoet achter het stadhuis langs zich naar de Markt begeven. De route in het historische Delft is traditioneel en wordt al vele eeuwen op dezelfde manier gevolgd.

Bourdon 

Heel bijzonder is het luiden van de ‘Bourdon’. De meeste Delftenaren hebben deze klok nog nooit horen luiden. De ‘Bourdon’ hangt in de toren van de Oude Kerk en heet eigenlijk de Trinitasklok en dateert uit 1570. Deze klok is 9.000 kilo zwaar en heeft een diameter van 2,30 meter. Als hij geluid wordt, geeft hij een bijzonder sonoor geluid als een diepe bas. Alleen daarom zou hij al ‘Bourdon’ genoemd worden. In het algemeen gesteld is een bourdon de zwaarste luidklok, die alleen luidt bij zeer plechtige gelegenheden. Er gaat echter ook een gerucht, dat men deze klok niet meer gebruikt om te luiden, omdat men bang is dat dit de toren aan zal tasten. Hij staat immers al zo scheef. Wel 1,96 meter uit het lood. Alleen bij Koninklijke begrafenissen wordt hij nu nog geluid. Bij de eerste Oranje begrafenis van Willem van Oranje in 1584, bij de laatste begrafenis van prinses Wilhelmina in 1962 en alle Koninklijke begrafenissen daartussenin is de ‘Bourdon’ geluid. De ‘Bourdon’ is er dus van begin tot heden bij betrokken geweest. Nu zal hij voor Prins Claus luiden. “De ‘Bourdon’ zal als enige klok geluid worden”, deelde burgemeester Van Oorschot afgelopen woensdag mee. “Op het moment dat de stoet de gemeentegrens overschrijdt, zal de ‘Bourdon’ gaan luiden. Dit zal doorgaan tot de baar de Nieuwe Kerk binnengedragen is.”

Op de Markt aangekomen zal Prins Claus na de kerkdienst in de grafkelder in de Nieuwe Kerk bijgezet worden. Hiertoe moet de grote natuurstenen sluitsteen met het wapen van de Oranjes van de toegang gehesen worden, waarna de toegangstrap zichtbaar wordt. De kelder is niet toegankelijk voor het publiek. Alleen de burgemeester gaat eenmaal per jaar voor inspectie via het kleine luik naast het grafmonument van Willem van Oranje de kelder in. Met de bijzetting van Prins Claus komt het aantal op vierenveertig.

(Auteur: Sybrand de Jong – oktober 2002)

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *

22.640 Spam Comments Blocked so far by Spam Free Wordpress

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>