Artikel: Toren van de Nieuwe Kerk

Op de toren van de Nieuwe Kerk worden momenteel steigers gebouwd en de toren wordt als het ware in zwart doek ingepakt. De toren heeft een onderhoudsbeurt nodig. Van de grond af is niet te zien, dat het nodig is. Men maakt zich wel vaak zorgen over het zwarte stuk in de toren en menigeen denkt, dat dit door brand is ontstaan. Deze zwarte laag zal er niet afgehaald worden, want deze is door “verwering” ontstaan en beschermt de Bentheimer zandsteen. Zou de laag verwijderd worden, dan is de steen zijn beschermlaag kwijt en kan die dan ook niet meer opbouwen, waardoor de steen in de toekomst aangetast zou worden. Rustig laten zitten dus, al was het alleen al om de stadsgidsen een extra verhaal over de toren te gunnen. Het onderhoudsteam zal wel scheurtjes in steen en voegen repareren. De luidklokken krijgen een nieuwe stoel, de beiaardier krijgt een nieuw ARBO goedgekeurd hok, er komt een leuning langs de trap, enzovoorts. Aan de linkerzijde staat een lift, waarmee materiaal en mensen gemakkelijk naar boven vervoerd kunnen worden. Vroeger ging dat wel anders, zeker in de tijd dat de toren gebouwd werd.

De toren is met 108,75 meter de op één na hoogste kerktoren van Nederland. Alleen de domtoren in Utrecht is met 112 meter hoger. Een imposante toren aan de imposante Markt. En dat was ook de bedoeling. Op 6 september 1396 werd door vier kerkmeesters de eerste steen gelegd. Honderd jaar lang heeft men kunnen zien hoe langzaam maar zeker de toren werd opgebouwd. Om stenen, metselspecie en andere hulpmiddelen in de steeds hoger wordende toren te krijgen kon men geen gebruik maken van een lift, zoals tegenwoordig. Alles moest met handkracht door de werkers naar boven gebracht en getakeld worden. De steigers waren toen van hout en van ARBO had men nog niet gehoord. Ze zouden naar de huidige normen ook meteen zijn afgekeurd. De steigers waren van hout en moesten gedurende die honderd jaar ook regelmatig vernieuwd worden.

In 1412 kwam de eerste fase van de toren gereed. De vierkante toren van baksteen werd met een houten kap afgedekt. In 1430 gaat men verder met de opbouw in een achthoekige vorm. Dit wordt in witte Arduinsteen gedaan. Omdat dit kalksteen harder is dan de later gebruikte zandsteen, blijft dit deel van de toren door de eeuwen heen blank. In dit deel worden de klokken geplaatst. In 1447 komt dit deel gereed en wordt het werk aan de toren stil gelegd. In 1484 wordt door de kerkmeesters besloten om met de bouw van de toren door te gaan. Men bestelde de natuursteen in België en het duurde wel twee jaar voordat die afgeleverd werden. De stenen hebben toen nog jaren aan de voet van de toren gelegen. De reden is niet geheel duidelijk. Schrok men van de grote hoeveelheid stenen en durfde men het niet aan om de toren met dit gewicht te belasten? Of deed men dit om de grond alvast aan het gewicht te laten wennen en in te laten klinken? In 1494 ging men weer echt aan de slag. Omtrent Pasen, omdat toen het bouwseizoen weer begon. Op 30 oktober 1495 werd de laatste steen boven aan de wenteltrap gelegd. Precies op tijd aan het einde van het bouwseizoen.

De eerste spits op de toren was een appelspits. Op 3 mei 1536 slaat de bliksem in deze spits en deze gaat verloren bij de daardoor ontstane grote stadsbrand. Daarna werd er een kleine spits op gezet. Op 19 oktober 1872 slaat de bliksem ook in deze spits en deze brandt ook af. Hierna is de huidige spits op de toren gekomen. Op de gravure is duidelijk te zien, dat de toren er voor 1536 heel anders uitzag dan tegenwoordig, terwijl het stenen werk hetzelfde is gebleven. Veranderingen zijn ook de plaatsing van het carillon en het dichtmetselen van de ramen in het onderste gedeelte van de toren.

(Auteur: Sybrand de Jong – september 2003)

toren_nieuwe_kerk_grav

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *

22.640 Spam Comments Blocked so far by Spam Free Wordpress

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>